We zijn nagegaan welke afwegingen de Belastingdienst maakt bij de keuze om al dan niet door te procederen bij het hof dan wel de Hoge Raad. Daarnaast keken we welke waarborgen de Belastingdienst heeft om ervoor te zorgen dat er niet onnodig doorgeprocedeerd wordt. Daar doen we een aantal aanbevelingen voor.

Volgens de inspectie kan de Belastingdienst meer doen om te voorkomen dat burgers worden meegezogen in juridische procedures. Dat geldt met name voor zaken waarin de Belastingdienst uitleg wil hebben over de wet en van een hogere rechter antwoord wil krijgen op een rechtsvraag. Bij burgers en ondernemers kan dat leiden tot hoge kosten, er gaat tijd mee verloren en het levert stress op.
Hoger beroep en cassatie
Burgers en ondernemers kunnen in bezwaar gaan als ze het niet eens zijn met een besluit van de Belastingdienst, bijvoorbeeld over een aanslag. In een eventuele volgende stap kunnen ze de kwestie aanhangig maken bij de rechter. Beide partijen kunnen daarna nog in hoger beroep bij het gerechtshof en eventueel in cassatie bij de Hoge Raad. Het komt voor dat de Belastingdienst doorprocedeert, ook als duidelijk is dat dit een burger of ondernemer hard kan raken.
Afwegingskader
Binnen de Belastingdienst bestaan werkwijzen die onnodig doorprocederen moeten voorkomen, zoals het vier-ogenprincipe, veel overlegmogelijkheden en een speciaal team dat bij cassatiezaken in beeld komt. De Belastingdienst leunt hierbij voornamelijk op de professionaliteit en deskundigheid van haar medewerkers, maar de manier waarop ze afwegen om door te procederen is niet vastgelegd, schrijft de IBTD in de brief. Dat brengt het risico met zich mee dat belangen niet altijd op dezelfde manier worden meegewogen. De inspectie pleit daarom voor een ‘expliciet afwegingskader’ dat de Belastingdienst kan gebruiken als een zaak verder dreigt te escaleren. Zo’n kader kan fungeren als een soort ondergrens voor een zorgvuldige afweging, waarbij professionals nog steeds aan zet zijn.
Tunnelvisie
Het valt de inspectie verder op dat medewerkers bij de Belastingdienst vaak van begin tot eind bij een zaak zijn betrokken. Dit kan leiden tot een tunnelvisie. De IBTD beveelt aan dat de Belastingdienst inregelt dat er een frisse blik wordt georganiseerd bij het hoger beroep. De Dienst Toeslagen doet dit al via het team monitoring hoger beroep. Tenslotte ziet de IBTD dat er meer mogelijkheden zijn om organisatiebreed te kunnen leren. Signalen die op de werkvloer binnenkomen, kunnen niet goed bij elkaar worden gebracht door verouderde ICT. Daardoor laat de Belastingdienst kansen liggen om te leren en te verbeteren.