We hebben het onderzoek naar rechtsbescherming van ondernemers door de Douane afgerond. De inspectie is nagegaan of de Douane ondernemers (vroegtijdig) in staat stelt om op te komen voor hun rechten wanneer zij het niet eens zijn met een opgelegde douaneheffing. Uit ons onderzoek blijkt dat de Douane ondernemers doorgaans de mogelijkheid biedt om op te komen tegen ongunstige beslissingen. Maar we zien ook verbeterpunten omdat de Douane ondernemers niet altijd de rechtsbescherming biedt die hen toekomt.
In ons onderzoek gaat het om situaties waarbij de Douane van mening is dat een ondernemer een (mogelijk) onjuiste, onvolledige of niet tijdige aangifte heeft gedaan. De Douane kan dan een correctie doorvoeren. De gevolgen daarvan kunnen groot zijn voor de ondernemer, bijvoorbeeld omdat de douaneschuld toeneemt, het leidt tot extra juridische kosten en het kan de reputatie van de ondernemer beschadigen. Het is daarom belangrijk dat ondernemers al in een vroegtijdig stadium kunnen opkomen voor hun rechten.
Communicatie
Onze bevindingen laten onder meer zien dat de communicatie van de Douane over rechtsbescherming niet altijd goed verloopt en voor verwarring kan zorgen. Soms lijkt het alsof de ondernemer alleen maar de mogelijkheid heeft een aangifte aan te passen en geen informatie kan geven om zijn standpunt toe te lichten. Ook geeft de Douane niet altijd inzage in de stukken, terwijl de ondernemer daar wel recht op heeft. De Douane heeft verder de neiging vooral haar eigen standpunt toe te lichten en niet serieus in te gaan op wat de ondernemer naar voren brengt. Terwijl de ondernemer juist wil weten hoe de Douane aankijkt tegen zijn argumenten.
Beleidsruimte benutten
De inspectie vindt een uniforme aanpak van de rechtsbescherming wenselijk. Het onderzoek laat zien dat de Douane in vergelijkbare situaties verschillend kan reageren. Daarnaast zou de Douane de beleidsruimte die de Europese wet- en regelgeving biedt beter kunnen benutten. Deze ruimte is weliswaar beperkt, maar biedt de Douane wel enige mogelijkheden om onredelijke uitkomsten voor de ondernemer weg te nemen.
Vroegtijdig oplossen van geschillen
De Douane laat nu nog belangrijke kansen liggen om geschillen al in een vroeg stadium op te lossen. Wanneer de Douane ondernemers vroegtijdig de volledige rechtsbescherming biedt, kan een zaak snel worden afgehandeld en hoeft het niet tot lange juridische procedures te komen. Ondernemers die menen dat de Douane hen onredelijk behandelt, zien zich nu soms genoodzaakt de gang naar de rechter te maken. De inspectie vindt dat zorgelijk, want juridische procedures kosten veel tijd en geld. Wanneer een geschil eerder kan worden opgelost, hoeft het zo ver niet te komen.
Naast meer aandacht voor rechtsbescherming in het beginstadium van een (mogelijk) geschil en het benutten van de beleidsruimte raadt de inspectie de Douane aan om het onderwerp rechtsbescherming op te nemen in het jaarlijkse onderzoek naar dienstverlening en de uitkomsten steeds met het bedrijfsleven te bespreken.