Iedereen die in Nederland belasting betaalt, moet eenvoudig zijn recht kunnen halen. Het is daarbij zaak om eventuele problemen waar het kan voor te zijn en anders zo vroeg mogelijk aan te pakken. Voorkomen is dus beter dan genezen.
Dat zei inspecteur-generaal van de IBTD Bart Snels vandaag in een rondetafelgesprek met de Tweede Kamer over fiscale rechtsbescherming. Hij wees erop dat de relatie tussen overheid en burger per definitie ongelijk is. Waar het gaat om belastingen, zijn overheid en burger bovendien tot elkaar veroordeeld.
Perspectief doelgroep
Het perspectief van burgers en bedrijven is het startpunt van dienstverlening op het gebied van belastingen, toeslagen en douane, zodat die zo veel mogelijk aansluit op hun capaciteiten en behoeften.
Let op doenlijkheid, een passend mensbeeld en betrek burgers waar dat kan.
Laat het systeem de leefwereld dienen i.p.v. andersom.
Ga uit van vertrouwen en toon empathie. Heb waar dat nodig is aandacht voor vertrouwensherstel.
Responsiviteit en oplossingsgerichtheid
Een responsieve houding voorkomt problemen waar mogelijk en draagt anders bij aan snelle oplossing.
Zet in op een goed signalerend vermogen van de organisatie.
Wees oplossingsgericht en zorg voor de-escalatie.
Benut de kansen van alternatieve geschilbeslechting.
Betrouwbaarheid
Een betrouwbare overheid is zich bewust van haar positie en verantwoordelijkheden in de buitenwereld.
Ga betrouwbaar om met de machtspositie van de overheid.
Ga juist om met de inzet van bevoegdheden en de checks die daarop bestaan.
Wentel risico’s niet op de burger af en verander regels niet gedurende het spel ten nadele van burgers.
Procedurele rechtvaardigheid
Procedurele rechtvaardigheid zorgt dat burgers zich gehoord en gezien voelen in hun contact met de overheid.
Luister naar de burger en neem diens inbreng serieus.
Zorg ervoor dat burgers goed voor zichzelf kunnen opkomen (sta naast ze en niet tegenover).
De bedoeling en uitkomst centraal
Als de overheid de bedoeling centraal zet, zijn uitkomsten rechtvaardig en niet alleen rechtmatig.
Pas de wet rechtvaardig toe en streef naar redelijke uitkomsten.
Maak actief gebruik van de beginselen en behoorlijkheidsnormen.
Goede toegang tot het recht
Een goede toegang tot het recht betekent niet alleen een papieren procedure, maar één die ook recht doet aan het echte probleem.
Zorg dat de burger - ook proactief - krijgt waar die recht op heeft en makkelijk kan voldoen aan plichten.
Ga na of het gesloten systeem van bezwaar en beroep tot knelpunten leidt.
Zorg ervoor dat klacht- en bezwaarbehandeling recht doet aan het echte probleem.
Laagdrempelig en toegankelijk
Om die reden moet rechtshulp in Nederland laagdrempelig en toegankelijk zijn, iets wat in de praktijk nog lang niet overal het geval is. En het liefst ook zo breed mogelijk, fiscale besluiten werken vaak door naar andere domeinen. De overheid heeft de plicht daarin te voorzien. Bart Snels brak verder een lans voor de inzet van fiscaal adviseurs voor rechtshulp, zolang dat maar niet uitdraait op extra juridisch getouwtrek. Geschillen mogen niet onnodig uit de hand lopen, de overheid heeft ook daarin een verantwoordelijkheid.
Dienstverlening
Tijdens het rondetafelgesprek pleitte de inspecteur-generaal er verder voor om de functie van dienstverlener binnen de Belastingdienst stevig te verankeren, net als toezicht en handhaving. Dat draagt bij aan een cultuur waarin burgerperspectief een nog prominentere plek inneemt, en het zorgt ervoor dat problemen van burgers eerder worden herkend en opgelost.
Lees hier de position paper die we voor het rondetafelgesprek hebben opgesteld.